Nhằm mục tiêu giúp học viên nắm vững kiến thức và kỹ năng tác phẩm Chuyện cũ trong che chúa Trịnh Ngữ văn lớp 9, bài xích học tác giả - thành phầm Chuyện cũ trong đậy chúa Trịnh trình bày tương đối đầy đủ nội dung, tía cục, nắm tắt, dàn ý phân tích, sơ đồ tứ duy và bài bác văn đối chiếu tác phẩm.

Bạn đang xem: Soạn bài chuyện cũ trong phủ chúa trịnh

A. Ngôn từ tác phẩm Chuyện cũ trong đậy chúa Trịnh

Đoạn trích Chuyện cũ trong tủ chúa Trịnh ghi lại cảnh sống xa hoa vô độ của chúa Trịnh và lũ quan lại hầu cận trong đậy chúa.

khoảng tầm năm ngay cạnh Ngọ, Ất mùi (1774 -1775) trong nước tất cả chúa Trịnh Sâm thích nghịch đèn đuốc thường xuyên ngự ở những li cung bên trên Tây hồ núi Tử Trầm, núi Dũng Thúy. Cuộc sống thường ngày của chúa Trịnh rất xa hoa và tốn kém: xây dựng nhiều cung điện, đền đài liên tục lãng phí, mê say đi chơi, ngắm nhìn cảnh vật đẹp, mỗi tháng vài tía lần vương ra cung Thuỵ Liên. Việc tìm kiếm thú vui của chúa Trịnh thực chất là để chiếm đoạt đông đảo của quý vào thiên hạ.

bọn hoạn quan lại thì được chúa sủng ái, bọn chúng ngang nhiên ỷ gắng hoành hành, vừa ăn cướp vừa la làng. Chúng dò xem đơn vị nào tất cả cây cảnh, chim tốt, khướu hay hoặc dụng cụ đẹp nào phần đông quy bỏ vô tội “phụng thủ”, fan ta cần van xin chí chết new được tha, có lúc còn phải phá bỏ để tránh ngoài tai vạ. Nhà tác giả cũng có trồng một cây lê và hai cây lựu trắng, đỏ nở hoa vô cùng đẹp tuy nhiên cũng phải chặt đi do cớ ấy.

B. Đôi nét về thành công Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh

1. Tác giả

Phạm Đình Hổ (1768 - 1839), tên tự là Tùng Niên hoặc Bỉnh Trực hiệu là Đông Dã Tiều tục call là Chiêu Hổ.

- Ông là người làng Đan Loan - thị xã Đường An - hải dương (nay là buôn bản nhân Quyền - huyện Bình Giang - Hải Dương).

- Ông sinh sống vào thời buổi quốc gia loạn lạc nên mong mỏi ẩn cư. Đến thời Minh Mạng bên Nguyễn, đơn vị vua mời ông ra làm quan, cho dù ông vẫn mấy lần tự chức tuy vậy vẫn bị mời ra.

- Để lại nhiều văn thơ viết bằng chữ Hán có mức giá trị định kỳ sử: “Vũ trung tùy bút”, “Tang yêu thương ngũ lục”

2. Tác phẩm

a. Thực trạng sáng tác

Đoạn trích bên trong tác phẩm “Vũ trung tùy bút”, viết khoảng đầu đời Nguyễn (đầu cố gắng kỉ XIX). Đây là tác phẩm văn xuôi lưu lại một phương pháp sinh động, hấp dẫn hiện thực mờ ám của lịch sử vẻ vang nước ta, là tài liệu giá trị về sử học, địa lí, thôn hội học.

b. Ba cục

Gồm 2 phần:

+ Phần 1 (Từ đầu mang đến “triệu bất tường”) → cuộc sống đời thường xa hoa, tận hưởng lạc của Trịnh Sâm

+ Phần 2 (còn lại): Sự nhũng nhiễu của bọn quan lại bên dưới quyền

c. Quý hiếm nội dung

“Chuyện cũ trong tủ chúa Trịnh” phản ảnh đời sống xa hoa của vua chúa và sự nhũng nhiễu của lũ quan lại thời Lê - Trịnh, mang tới một mắt nhìn chân thực, phơi bày thực trạng đen về tối của thôn hội nước ta dưới thời vua Lê – chúa Trịnh.

d. Quý hiếm nghệ thuật

- Thể các loại tùy bút, sự ghi chép khôn cùng chân thực, sinh động mà lại giàu chất trữ tình.

- những chi tiết mô tả chọn thanh lọc kĩ càng, đắt giá, nhiều sức thuyết phục

- Giọng điệu gần như là khách quan liêu nhưng cũng khá khéo léo, mô tả thái độ lên án lũ vua quan lại qua mẹo nhỏ liệt kê.

Xem thêm: Cách Vẽ Tranh Bằng Bút Chì Đơn Giản Mà Đẹp, Cách Vẽ Đẹp Bằng Bút Chì “Đỉnh Cao” Cho Người Mới

C. Sơ đồ bốn duy Chuyện cũ trong đậy chúa Trịnh

*

D. Đọc gọi văn phiên bản Chuyện cũ trong che chúa Trịnh

1. Cuộc sinh sống xa hoa, tận hưởng lạc của Trịnh Sâm

Sự sang chảnh trong cuộc sống thường ngày của chúa Trịnh Sâm đã có được ghi chép lại chân thực, tỉ mỉ:

+ Chúa mang lại xây dựng những cung điện, thường đài chỉ để thỏa mong muốn “thích chơi đèn đuốc”

→ thành lập đền đài vì mục đích cá nhân → quần chúng hao chi phí tốn của.

+ Chúa liên tiếp tổ chức các cuộc dạo chơi Tây Hồ bố bốn lần một mon → huy động không ít người hầu hạ cùng mọi trò giải trí lố lăng, tốn kém

+ tìm kiếm thu đồ vật “phụng thủ” → giật đoạt các vật quý hiếm trong thiên hạ.

+ Đưa một cây đa cổ thụ về từ bên kia sông, nên tới cơ binh hàng trăm ngàn người → kì công, xa hoa tốn kém.

=> Lối biên chép tỉ mỉ, chân thực, khách quan, không gửi thêm bất kể một lời bình luận nào → sự xa xỉ, nạp năng lượng chơi, không màng đến đất nước đại sự của một người nắm binh quyền → sự sụp đổ, suy vong là vấn đề không kị khỏi.

2. Sự nhũng nhiễu của đàn quan lại dưới quyền

Sự sang chảnh hưởng lạc của fan đứng đầu → thói nhũng nhiễu của quan liêu lại dưới trướng:

+ bầy hoạn quan liêu được sủng ái vày giúp vua giữa những trò chơi sang chảnh nên ỷ nỗ lực hoành hành, tác oai nghiêm tác quái

+ chúng tìm thu thứ “phụng thủ” → vừa ăn uống cướp, vừa la làng.

bạn dân: bị cướp đến hai lần → đề xuất tự hủy quăng quật những sản vật quý giá của mình.

quan liêu lại: vơ vét làm của riêng → được giờ đồng hồ mẫn cán

+ Phạm Đình Hổ kể câu chuyện từ chính mái ấm gia đình mình khi người mẹ ông đề nghị sai chặt đi một cây lê và hai cây lựu quý chỉ vì ước ao tránh tai ương → tăng mức độ thuyết phục, chân thực.

⇒ Tác giả kín đáo đáo biểu lộ thái độ bất bình, phê phán.

E. Bài xích văn đối chiếu Chuyện cũ trong tủ chúa Trịnh

trong những áng văn xuôi giai đoạn trung đại sinh hoạt nước ta, lân cận Truyền kì mạn lục - một "Thiên cổ kì bút" - tín đồ đời thường nhắc đến Vũ trung tuỳ bút (Theo ngọn bút viết trong những khi mưa) của Phạm Đình Hổ. Tác phẩm thành lập vào đầu gắng kỉ XIX. Khác với Truyền kì mạn lục, tập sách "viết trong mưa" ấy ở trong thể nhiều loại tuỳ bút. Sử dụng văn tuỳ bút, danh nho Phạm Đình Hổ sẽ tuỳ theo hào hứng và xem xét của riêng rẽ mình, biên chép lại hầu hết sự việc, phần đa câu chuyện rõ ràng chân thực, mọi điều tai nghe, đôi mắt thấy vào cuộc sống. Khi gọi Truyền kì mạn lục, chúng ta phát hiện đây đó phần lớn yếu tố lãng mạn, huyền ảo, còn vào Vũ trung tuỳ bút thì đậm đặc hóa học hiện thực. Giữa những bức tranh hiện nay ấy là đầy đủ chuyện trong che chúa Trịnh Sâm. Viết lại những câu chuyện cũ ấy, tác giả dự báo "đó là triệu bất tường", là những dấu hiệu không lành, phần đông điềm gở.

trước hết là những mẩu chuyện về thói nạp năng lượng chơi xa xỉ, vô độ của chúa Trịnh Sâm và các quan lại hầu cận trong lấp chúa. Tác giả Phạm Đình Hổ nhắc ba vấn đề tiêu biểu. Vấn đề thứ nhất: Chúa cho xây dựng những cung điện, đình đài ở những nơi để thỏa mãn nhu cầu ý yêu thích "đi chơi chiêm ngưỡng cảnh vật đẹp", ý yêu thích đó cứ triền miên, tiếp nối tưởng cho không cùng. Bởi vì vậy, đơn vị văn viết "Việc desgin đình đài cứ liên miên". Tức là việc huy động sức dân, thu chi phí bạc, chiếm phần đất đai, bắt nhân công liên tục diễn ra hàng tháng, hàng năm, chỗ này, địa điểm khác. Việc thứ hai: mọi cuộc rong đùa của chúa Thịnh vương vãi (Trịnh Sâm). Chúa thường ưa thích đi chơi, thường ngự - tới ăn ngủ, chiêm ngưỡng cảnh vật đẹp, hưởng trọn của ngon, trang bị lạ, vừa lòng thú vui cả thân xác lẫn tinh thần - ở các li cung (cung điện, thành tháp xa gớm thành) trên hồ nước Tây, núi Tử Trầm, núi Dũng Thuý. Trong những chuyến du lịch ấy của chúa quan trọng đặc biệt nhất là cuộc đi dạo trên hồ nước Tây. Vòng quanh bốn mặt hồ, binh lính buộc phải "dàn hầu", vừa để bảo vệ vừa sẵn sàng tuân theo lời chúa sai bảo. Cũng vòng quanh bốn mặt hồ, các quan vào triều phải "đầu bịt khăn, khoác áo đàn bà" hoá trang là số đông thị dân buôn bán, bày mặt hàng hoá như một khu chợ sầm uất, đông vui, vui mang lại thiên hạ thì ít mà lại vui cho chúa thì nhiều. Thuyền ngự đến đâu thì chúa và các hỗ tụng đại thần tuỳ ý ghé vào bờ cài đặt bán. Chúa và cận thần tới, thì nhạc công đề nghị tấu lên đều khúc nhạc dặt dìu gần xa vẳng từ bên dưới bóng cây, bến đá làm sao đó. Đúng là bức tranh cuộc sống đời thường phồn hoa mà giả dối. Tác giả chỉ ghi chép khách quan, ko một lời dấn xét, mà sự việc nó cứ tự trình diện những nét rởm hợm, nực cười, đáng chê trách. Việc thứ bố - xứng đáng chê trách hơn - là câu chuyện chúa "sức thu lấy" - ra lệnh bằng văn bản - giật đoạt một bí quyết trắng trợn toàn bộ "những chủng loại trân ráng dị thú, cổ mộc quái ác thạch, bồn hoa cây cảnh" vào nhân dân. Lựa chọn một cảnh điển hình của không ít cuộc chiếm đoạt ấy - cảnh binh lính chở một cây nhiều cổ thụ về phủ chúa - tác giả miêu tả bằng các từ ngữ sống động, một giọng văn thật nặng nề. Cây nhiều to, cành lá rườm rà, được rước qua sông"... Như một cây cổ thụ mọc bên trên đầu non hốc đá, rễ dài cho vài trượng, đề nghị một cơ binh new khiêng nổi, lại bốn bạn đi kèm, phần lớn cầm gươm tiến công thanh la đốc thúc quân quân nhân khiêng đi cho đông đảo tay". Đó là một đám rước công phu, tốn kém. Cây đa ấy vốn làm việc đầu non hốc đá tự do - phóng khoáng thân rừng núi nay bị rước về vườn bên chúa bề ngoài có vẻ oách phong, tuy nhiên nhìn kĩ thấy tội nghiệp quá. Chính vì từ nay, đa đâu còn là biểu tượng trường tồn, bất diệt, biểu tượng cho sức sinh sống của con người, của quê hương, khu đất nước. Đa đã trở nên ép buộc nhằm "điểm xuyết, bày vẽ" thành thứ đồ vật chơi riêng trong phòng chúa. Cây đa cũng như thân phận của rất nhiều loài trân thay dị thú, cổ mộc, quái quỷ thạch, chậu hoa hoa lá cây cảnh trong dân gian đã bị cầm tù, bị tha hoá. Bao nhiêu cái đẹp của tự nhiên, hầu hết thú vui tao nhã, chính đáng của nhân dân đã biết thành nhà chúa chiếm đoạt. định mệnh của cây trời, đá núi, hoa lá, ... Vô tri thì như thế, hỏi định mệnh con fan ra sao? tín đồ viết tùy bút, danh nho Phạm Đình Hổ đã giới thiệu những sự việc cụ thể chân thật và khách hàng quan, không phản hồi mà các hình ảnh, chi tiết cứ tồn tại đầy ấn tượng. Ấn tượng độc nhất vô nhị là cảnh đêm vị trí vườn công ty chúa: "Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng, giờ đồng hồ chim kêu vượn hót ran khắp bốn bề, hoặc nửa đêm rầm rĩ như trận mưa sa gió táp, vỡ lẽ tổ tung đàn, kẻ thức đưa biết chính là triệu bất tường"...

tiếng chim kêu, vượn hót khắp tư bề giữa tối khuya thanh vắng, tuyệt là tiếng hàng trăm chủng loài than thở? Trận mưa sa gió táp ầm ĩ hay sự khó tính của trời đất? Những âm thanh ấy gợi xúc cảm ghê rợn như một điều gì đấy đang tan tác đổ vỡ, suy sụp nhức đớn, chứ không phải là 1 trong những cảnh rất đẹp bình yên, phồn thực, no ấm. Nghe những âm nhạc ấy "kẻ thức giả" - công ty nho Phạm Đình Hổ biết "đó là triệu bất tường". Đến mẫu văn cuối của các câu chuyện đơn vị chúa, cảm giác của tác giả thể hiện trực tiếp, nhưng mà lời văn vẫn dịu nhàng, tế nhị, loại gián tiếp bằng một danh từ chung là "kẻ thức giả". Kẻ thức trả là những người dân có học vấn, gồm hiểu biết sâu rộng. Viết câu văn ấy, Phạm Đình Hổ là một người bao gồm tầm phán đoán, dự cảm bao gồm xác. Ông sẽ thấy rõ phần đa cuộc ăn chơi xa hoa, vô giới hạn của chúa Trịnh Sâm là "triệu bất tường", những dấu hiệu không lành, mọi điềm gở. Nó báo trước sự suy vong tất yếu của một triều đại chỉ chăm sóc việc ăn chơi hưởng lạc bên trên mồ hôi, nước mắt với cả xương ngày tiết của dân lành. Trái thực, điều đó đã xảy ra không lâu sau khi Trịnh Sâm mất.

Sách xưa có câu "Thượng bất chính, hạ tắc loạn" - cung cấp trên ko chân chính, nghiêm túc thì cung cấp dưới vớ sẽ làm loạn. Chúa sinh hoạt ngôi cao mải mê nạp năng lượng chơi, sa đọa, tất yếu những quan cấp dưới ỷ vắt làm càn. Bởi đó, từ bỏ những mẩu chuyện của chúa, Phạm Đình Hổ đưa ý, nói đến chuyện các quan "bọn hoạn quan cung giám lại thường nhờ vào gió bẻ măng, ra ngoài dọa dẫm...". Ở đoạn văn vật dụng hai này, tác giả tập trung nhắc một sự việc. Đó là việc bọn hoạn quan lại bày trò cướp đoạt, vu cáo, phá hoại gia sản của dân chúng một cách trắng trợn, tàn ác. Chúng thực hiện quá trình rất "bài bản". Động tác một: "Dò xem" đơn vị nào tất cả vật quý, thì biên vào nhì chữ "phụng thủ" nghĩa là đem để dưng chúa. Động tác sản phẩm công nghệ hai: "Trèo qua tường thành lẻn ra"... "lấy phăng đi"... Động tác đồ vật ba: Nếu bên nào bội nghịch ứng, thì "buộc mang lại tội cất vật báu" của vua chúa... Ở đoạn văn tùy cây bút này công ty văn sử dụng liên tục các hễ từ miêu tả thái độ và hành động lũ hoạn quan lại trong ba câu văn sệt tả với phần đa từ ngữ nhấn mạnh: "Dò xem", "trèo", "lẻn", "lấy phăng", "buộc tội", "dọa dẫm", ... Đúng là rất nhiều thái độ, hành vi của một phe cánh đầu trâu khía cạnh ngựa, vừa ăn cướp, vừa la làng, "Sạch sành sanh vét cho đầy túi tham" (Truyện Kiều). Hậu quả của những vụ cướp bóc trắng trợn ấy là: tín đồ dân bị buộc tội buộc phải nộp tiền, buộc phải "phá đơn vị huỷ tường... Vứt của ra kêu van chí chết" với tự mình cần "đập quăng quật núi non cỗ hoặc phá bỏ cây cảnh để tránh khỏi tai vạ". Tín đồ dân phải chịu biết từng nào cảnh đau đớn, từng nào bất công, phi lí. Chủ yếu tại gia đình Phạm Đình Hổ - một gia đình quý tộc giáp với phủ chúa - cũng trở nên cái hoạ ăn cướp kia gieo xuống. Trước công ty tiền mặt đường trồng một cây lê hoa white xoá thơm lừng, trước nhà trung mặt đường trồng hai cây lựu ra trái trông cực kỳ đẹp ... "Bà cung nhân ta gần như sai chặt đi cũng nguyên nhân là cớ ấy". đối với giọng văn nhắc chuyện các gia đình khác quanh ghê thành bị quấy nhiễu, giọng kể ở chỗ văn cuối này còn có vẻ như thanh thanh hơn, tuy vậy nó sơn đậm thêm tính hiện thực, tăng thêm ý nghĩa sâu sắc phê phán, tố cáo. Vị vì, nạn cướp bóc, sách nhiễu ở thời Trịnh Sâm đang trở thành cơn sốc trong làng hội, không chỉ là gây cực khổ cho dân thường nhưng mà còn đe dọa cả những mái ấm gia đình quyền quý, quan tiền lại, không những cướp bóc của cải vật chất bên cạnh đó huỷ diệt cả các thú vui tao nhã mang tính văn hoá truyền thống cuội nguồn của biết bao mái ấm gia đình Việt Nam chúng ta. Phần đa từ ngữ cuối đoạn văn ngừng lại, mà lại lời nhắc của tác giả vẫn còn đó vương vấn ngân nga trong lòng họ những cảm hứng xót xa, nuối tiếc, thương mang đến cây đẹp, hoa thơm, cảm thống với đa số con tín đồ phải sống trong một xã hội phong kiến láo loạn mục nát mang lại như vậy.

Đoạn tùy bút “Chuyện cũ trong bao phủ chúa Trịnh” ấy không chỉ là có quý hiếm hiện thực, phơi bày bộ mặt xấu xa của chúa, của lũ quan lại, lính tráng mà còn cuốn hút bạn đọc bởi vì một ngòi cây bút tài hoa. Phạm Đình Hổ sẽ ghi chép fan thực, việc thực rất cố thể, chủ yếu xác, theo trí nhớ, cảm xúc, lưu ý đến của riêng biệt mình. Tự ngữ câu văn từ bỏ nhiên, trôi chảy, không xẩy ra gò bó vày cốt truyện, nhân vật...như vào truyện ngắn. Khi kể chuyện, lúc chuyển sang miêu tả, ngẫu hứng thì điểm vào trong 1 dự cảm, dự báo, nhịp văn thời gian khoan thai, lúc dồn dập nhận mạnh, ... Tưởng chừng buông thả thoải mái nhưng công trình vẫn tập trung vào trong 1 chủ đề, toát lên cảm giác trữ tình rõ ràng của tác giả.

Nói bắt lại, bằng thể văn tùy cây viết ghi chép tùy hứng những sự việc một phương pháp cụ thể, chân thực, sinh động, Chuyện cũ trong che chúa Trịnh giúp chúng ta hiểu về đời sống sang chảnh vô độ của lũ vua chúa, quan lại phong loài kiến thời vua Lê, chúa Trịnh suy tàn nửa cuối nỗ lực kỉ XVIII. Đó là một trong xã hội đầy rẫy những tín hiệu không lành, phần lớn điềm gở xứng đáng chê trách với đáng xóa bỏ. Lịch sử hào hùng đã xóa sổ cái xóm hội ấy.