Nhân 15 năm ngày mất của nhạc sĩ tài tình Trịnh Công sơn (1-4), Báo fan Lao Động giới thiệu bài viết về sự tinh túy, hết sức thơ vào ca từ bỏ của ông


“Tôi call Trịnh Công tô là bạn ca thơ (chantre) vì ở Sơn, nhạc với thơ quấn vào nhau đến độ khó phân định chiếc nào là chính, mẫu nào là phụ”. đánh giá và nhận định này của Văn Cao về Trịnh Công Sơn, chắc chắn nhiều người đồng tình. Cả 2 đều lừng danh và có không ít đóng góp cho văn hóa truyền thống nước nhà. Họ làm cho thơ với viết nhạc. Khó có thể phân định thể các loại nào đặc sắc hơn.

Bạn đang xem: Mưa vẫn mưa bay trên tầng thác đổ


*

Ca khúc “Còn tuổi nào mang đến em” của Trịnh Công sơn được Miu Lê biểu lộ trong phim “Em là bà nội của anh” (Ảnh do nhà thêm vào phim cung cấp)

1. Với trường thích hợp của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nếu bóc tách riêng giai điệu và ca từ, chỉ hiểu văn bản, ắt công chúng có cảm hứng như đang đọc một bài thơ. Đã có nhiều, vô số lý luận nói đến vai trò của thơ, thiên chức nhà thơ, xin không nhắc lại. Riêng mình, tôi trọng điểm đắc với quan niệm cho rằng đã là đơn vị thơ thì ắt phải đóng góp phần thúc đẩy nhiều hơn nữa về sự trong sáng, uyển chuyển, phong phú, đa dạng chủng loại của giờ Việt. Đọc kỹ ca trường đoản cú của Trịnh Công Sơn, nhiều người đã phát hiện ra điều đó.

“Ta thấy em trong chi phí kiếp cùng với cọng bi quan cỏ khô”. Có cách nói như thế nào “lạ đời” gắng không? Cọng cỏ này, vì khô yêu cầu buồn? không phải, ở đây là “cọng buồn”. Chưa ai nói như thế. Từ rất lâu nay, với trường đoản cú “cọng”, ta phát âm “thân cành của loại cây mềm” như trường đoản cú điển tiếng Việt giải thích, chẳng hạn cọng rau, cọng cỏ, cọng rơm... Thay nhưng, khi nó đứng tầm thường với “buồn” - tự chỉ về trọng tâm trạng, xúc cảm - thì quả nhiên cái buồn này đã bao gồm một sắc đẹp thái new hẳn, lạ, trước đó chưa ai sử dụng.

Qua đó, ca tự trên vẫn khắc họa được chổ chính giữa cảnh khác của tác giả. Vai trung phong cảnh ấy, chỉ với “cọng buồn” lẻ loi như cọng cỏ khô chứ không cần là nỗi bi lụy theo nghĩa thông thường.

Nghe một ca tự như thế, ban sơ thấy ngồ ngộ dẫu vậy suy ngẫm kỹ lại phát hiện ra vài nét thú vị lắm.

2. cùng với “Diễm xưa”, nhiều người dân thích câu: “Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ”. Dĩ nhiên, trong trí nhớ của mình lập tức liên hệ đến tháp cổ của người Chăm dọc nhiều năm trên mảnh đất miền Trung.

Xem thêm: Tiết Lộ: Tiêu Chuẩn Khách Sạn 7 Sao Ở Việt Nam "Xa Hoa" Đến Cỡ Nào?

Còn nhớ, công ty thơ Văn Cao đã quan sát và đang viết mấy câu thơ lộng lẫy như ngọc: “Từ trời xanh/ Rơi/ vài giọt Tháp Chàm”. Sự liên quan ấy là hợp lý. Tuy nhiên, sao lại không cho là rằng “tháp cổ” ấy chẳng đề xuất là loại tháp ví dụ vừa nêu bên trên mà chủ yếu là... Biết đâu Trịnh Công tô đã miêu tả cổ ba ngấn của tín đồ thiếu nữ? còn nếu như không thế, làm thế nào có: “Dài tay em mấy thuở đôi mắt xanh xao…/ Trên bước đi em lặng lẽ lá đổ”? diện mạo người thiếu nữ có nhan sắc còn là một “cổ ba ngấn”, sao không nghĩ là “tầng tháp cổ” là một trong những cách biểu đạt sáng chế tạo ra của Trịnh Công Sơn?

Với một thành tích nghệ thuật, xin thưa rằng người đọc/nghe/xem cũng là đồng sáng tạo nữa. Mọi cá nhân có một cách cảm thụ, tùy theo nhận thức, trung khu trạng của họ trong khi thưởng ngoạn. Mà hy vọng như thế, tác giả phải có khả năng làm chủ, mô tả ngôn từ ra sao để tạo ra sự đồng cảm ấy.

Khi phát âm câu thơ Kiều: “Trăm năm trong cõi tín đồ ta”, tôi dám quả quyết rằng nhân kiệt Nguyễn Du không chỉ là sử dụng “trăm năm” như một phương pháp nói gói gọn về “đời người” nhưng mà còn là sự việc khái quát mắng về thời gian, về “xưa nay”. Có cảm nhận như thế, câu thơ mới gồm sức ngân vang mang lại ngàn sau. Cùng với Trịnh Công Sơn, “Gọi buốt/suốt trăm năm một cõi đi về” - xin nhấn mạnh “trăm năm” tại đây chỉ sở hữu một ý nghĩa về một kiếp người/phận người/đời người. Nỗ lực nhưng, với ca trường đoản cú trên, Trịnh Công tô đã chọn từ nào? “Buốt” tuyệt “suốt”?

Không ai hoàn toàn có thể “Gọi trong cả trăm năm”. Giả dụ ca từ cầm thể, tách biệt đến thế, không còn là Trịnh Công đánh nữa. Ông lựa chọn “buốt”/“gọi buốt” vì chưng còn hàm nghĩa dấn mạnh cảm giác của tiếng gọi ấy, chứ không những đơn thuần diễn tả hành động “gọi”. Cũng bắt buộc nhớ rằng, cùng với ông, một cuộc tình trải qua hoặc sinh sống lại: “Ôi không bến bờ tháng ngày vắng vẻ em/Tình như lá bỗng dưng vàng bỗng dưng xanh/Em ra đi như thoáng gió thầm”. Chỉ là 1 trong những thoáng gió dìu dịu của dư mùi hương ngày cũ còn ứ lại trong lòng tưởng chứ không phải là tâm cố kỉnh của một fan lộ liễu “gọi suốt”. Biết đâu, ông bao gồm gọi thì sao chứ? Đúng thế, tuy vậy “gọi buốt” bắt đầu là nỗi đau chỉ mỗi mình tác giả nhận biết, nó không lên tiếng, không âm vang thốt ra lời mà chính là tiếng réo gọi lặng lẽ ngay từ vào tiềm thức.


3. Tôi từng “chấn động” cùng với ca từ: “Yêu phố vui, nhà gạch ngon” của nhạc sĩ Phạm Duy. Bây giờ, xúc cảm ấy lại quay về với Trịnh Công Sơn: “Chim non cười tình nhìn diều lên ngon”. Tự “ngon” của giờ Việt đã tất cả thêm một sắc đẹp mới, đồng ý được bởi sự tài tình của bí quyết dùng chữ, dù mới, mặc dù lạ tuy thế vẫn ko “chỏi”. Thì ra, đó là “ma lực” của giờ Việt đấy chứ!

Về từ “tình” trong giờ đồng hồ Việt, ta nhớ mang đến cuộc tình, fan tình, côn trùng tình... Nhằm miêu tả tâm lý, cảm xúc, thái độ, sự mếm mộ giữa 2 người. Kỳ diệu thay, cùng với Trịnh Công Sơn, phương pháp chọn từ của ông đã cho thấy thêm rằng rất có thể cầm bên trên tay các cảm hứng ấy qua những động tác như: “Treo tình trên cái đinh không”/“Phơi tình mang lại nắng khô mau”. Không hết, câu này mới khiến các bên thơ trang bị thiệt phải ngả nón chào: “Vết bi thảm khắc bên trên da”. Mọi câu ấy, bóc tách riêng thoát khỏi giai điệu, từ nó đã gồm sức nặng nề như một câu thơ. Nó tạo ra sự liên tưởng khác quanh đó phạm vi của ngữ nghĩa, cũng giống như câu thơ của Đoàn Phú Tứ đã tạo nên nhận thức mới: “Hương thời gian thanh thanh/Màu thời hạn tím ngát”...

Trịnh Công đánh cũng có lúc nhân giải pháp hóa cơ mà nghe qua một lần ắt nặng nề quên: “Một mau chóng lên đường/Mẹ ra sau vườn/Hỏi thăm trái bí/Trên giàn còn xanh/Một sớm mặt hè/Vườn sau vắng tanh vẻ/Này thôi túng thiếu nhé/Lên mặt đường cùng me...”. Chỉ hiểu thôi nhưng đã nghe vang dội nhịp đi của thể thơ 4 chữ. Mà nhịp thơ ấy còn hoàn toàn có thể tìm thấy làm việc “Ngụ ngôn mùa đông”, “Lặng lẽ chỗ này”, “Xa lốt mặt trời”…; hoặc thể thơ 5 chữ cùng với “Một ngày như đa số ngày”, “Ru ta ngậm ngùi”, “Biết đâu nguồn cội”, “Những con mắt trằn gian”... Không chỉ là có thế, ngay cả lục bát lại sở hữu thêm một bài thơ hoàn chỉnh “Ở trọ”...

Nghe nhạc Trịnh Công Sơn, nhiều khi tôi có cảm hứng như đang sinh sống trong không gian của thơ Đường. Từ bỏ hình ảnh trong thơ mang đến nhịp đi của thể thất ngôn quấn nhau chặt chẽ. Chẳng hạn, ca khúc “Vườn xưa” mở đầu: “Ngoài hiên vắng tanh giọt thì thầm cuối đông/Trời đột nắng vườn cửa đầy lá non/Người thông báo hỏi người có không/Người đi vắng tanh về nơi bế bồng”. Câu thơ cuối gợi lên sự hoang mang đến nao lòng vì chưng sự nghẹn ngào về một địa điểm không định hướng: “Nơi bế bồng” - một biện pháp nói mới về bạn tình đã bao gồm chồng, có con...


Tác trả được trả tác quyền các nhất

Theo Trung tâm bảo vệ tác quyền âm nhạc vn Chi nhánh phía Nam, nhạc sĩ Trịnh Công sơn vẫn là người sáng tác được trả tác quyền những nhất với hơn 820 triệu đ trong năm 2015.

Không phần lớn vậy, suốt 5 năm qua, nạm nhạc sĩ Trịnh Công sơn vẫn là người sáng tác đứng đầu tốp 5 nhạc sĩ được trả tiền tác quyền cao nhất. Theo trung trung tâm này, chi phí tác quyền của ông được thu những nhất vào các nghành karaoke cùng phòng thu âm. T.Trang