l>"Trường Sơn Ðông, Trường Sơn Tây" của Phạm Tiến Duật

*

"Trường SơnÐông, Trường Sơn Tây"của Phạm Tiến Duật

Cùng mắc võng bên trên rừng TrườngSơnHai đứa ở nhị đầu xa thẳmÐường ra trận mùa này đẹp lắmTrường Sơn Ðông nhớ Trường Sơn Tây

Một dãy núi mà hai color mâyNơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khácNhư anh với em, như nam giới với BắcNhư Ðông với Tây một dải rừng liền

Trường Sơn Tây anh đi, thương emBên ấy mưa nhiều, con đường gánh gạoMuỗi bay rừng già cho dài tay áoRau hết rồi, em có lấy măng không?

Em thương anh bên ấy Tây mùaÐôngNước khe cạn, bướm cất cánh lèn đáBiết lòng anh say miền đất lạChắc em lo đường chắn bom thù

Anh lên xe, trời đổ cơn mưaCái gạt nước xua đi nỗi nhớEm xuống núi nắng về rực rỡCái nhành cây gạt mối riêng tư

Ðông thanh lịch Tây không phải đườngthưÐường chuyển đạn và đường chuyển gạoÐông Trường Sơn, cô bé "ba sẵn sàng" xanh áoTây Trường Sơn bộ đội áo màu xanh

Từ nơi em gửi tới nơi anhNhững đoàn quân trùng trùng ra trậnNhư tình thân nối lời vô tậnÐông Trường Sơn nối Tây Trường Sơn

Nền thơ chống Mỹ tương đối ồnào náo nhiệt, với nhiều gương mặt, nhiều góc nhìn, nhiều giọng điệu, nhưngphần tương đồng, gần giống nhau lại còn nhiều hơn, và tất cả góp thành mộtthần thái khó lẫn với những thời kỳ khác, kể cả với thời kỳ chống Pháp.Và nếu muốn nhận dạng cái thần thái ấy, dễ thường chỉ cần đọc một vàibài như "Trường Sơn Ðông, Trường Sơn Tây" là đủ.

Bạn đang xem: Trường sơn đông trường sơn tây thơ

Bởi quả thậtbài thơ này của Phạm Tiến Duật về rất nhiều phương diện hết sức tiêu biểucho cả nội dung cùng hình thức thơ thời chống Mỹ, đương nhiên một thời chốngMỹ hơi nghiêng về phía "miền Bắc", phía "hậu phương của tiếntuyến" một chút. Nó chưa tất cả cái trọng điểm thế và không khí của cuộc đụngđộ toé lửa của loại lính chiến vào tầm đạn bắn thẳng và những cuộc giáplá cà, bởi vậy nó còn sạch sẽ và nghiêm ngắn. Mặc dù nhiên, nói thế thôi chứkhông hiểu bởi nguyên cớ gì nhưng mà rồi ngay cả nhiều bài viết ra đời tức thì trongkhói lửa, trong cả bùn và máu cơ mà chất dữ dội, cái mùi mồ hôi thọ năm vàmùi xác chết vốn là đặc thù của quân nhân trận như ta vẫn thấy trong"Lửa" của Hăngri Bacbuýt chẳng hạn, thì vào văn chương ta thời ấycũng hiếm bao gồm lắm. Vị vậy, bài xích thơ của anh Duật lại càng tất cả quyền tiêu biểucho thơ (thậm chí cả văn nữa) của cả một thời.

ẤYlà loại thời "đường ra trận mùa này đẹp lắm". Chính người viếtnhững loại này vào những ngày làm bộ đội trơn ở mặt trận Quảng Trị, năm1972, cũng hát bài xích thơ được phổ nhạc này luôn, và lúc hát như thế thấytrong lòng thơ thới. Nhưng cũng rất nhiều lần chứng kiến những anh bộ đội trậnthực thụ vừa thoát chết từ vào mạn Thành Cổ, Tri Bưu, Thạch Hãn chạy rathường nằm lăn phía hai bên vệ đường, mũ tai bèo bít nữa mặt, chỉ hé nửa conmắt mà nhìn loại đám quân nhân học trò cửa hàng chúng tôi như vừa chui vào kho quân trangra đang vừa đi vào vừa nghêu ngao cái đận "cũng mắc võng" để màném mang lại một ánh nhìn không ra chế giễu, cũng không ra thương hại, đoán lẩmbẩm câu gì đó cũng ko nghe ra được nốt! Ðã đến nước đó thì biếtnói năng làm sao. Thôi thì mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh, ta thấy thíchthì ta cứ nói là thích, ai thấy sao thì kệ người ta. Với lúc đó tôi thíchcái "đường ra trận mùa này đẹp lắm" thực lòng. Còn nhớ, gồm anhbạn thương hiệu là Tề thì phải, gồm bận đang vác bên trên vai cuộn dây bọc bố mươi cânlao ầm ầm từ bên trên núi xuống, cây xanh quật đến toé đom đóm mắt, vẫn còn kịphát "em xuống núi nắng về rực rỡ, loại nhành cây gạt mối riêng biệt tư",chỉ hát vừa kêu lên, chỉ không tồn tại cơ hội để vỗ đùi như nhân vật Hoàngtrong "Ðôi mắt" của nam giới Cao: "Cái lão Phạm Tiến Duật này tàithật..."

Thì tài thừa đi chứ còngì nữa.

Xem thêm: Những Câu Slogan Hay Về Chất Lượng Sản Phẩm Trong Kinh Doanh

Từ lúc bao gồm con đường Trường Sơn, tức là từ năm 1959 (như giải pháp gọiphiên hiệu bé đường này là 5-59) thì mãi mười năm sau, tức là khi anh Duậtlàm bài xích thơ này, cái hiện tượng con đường Trường Sơn vốn tất cả hai phíanhãn tiền như thế mới gồm cơ hội đi vào thơ, trở chân thành thơ rất đắcđịa, bởi từ gốc thực của hình tượng mở ra cả một chân trời mang đến cả ý thơvà hồn thơ bay bổng. Hình ảnh của con đường chiến lược vốn là xương sốngcủa cuộc chiến đấu chống Mỹ trong thực tế đã phân ra có tác dụng hai ngả nằm ởphía Ðông và phía Tây hàng Trường Sơn với những khác biệt về địa hình,khí hậu, cảnh trí, thậm chí cả lãnh thổ quốc gia nữa, nhưng bao gồm chung mộtnhiệm vụ, có một vai trung phong hồn bình thường của cả dân tộc đang chiến đấu để giảiphóng Tổ quốc... Tất cả sự "giống cùng khác", "xa và gần" ấynhư một mâm cỗ thịnh soạn cơ mà cuộc sống bày ra mang đến người làm cho thơ, và nhàthơ tài năng này đã ko để sót một chất liệu quý nào nhưng không đưavào mâm cỗ thơ của mình. Chẳng hạn, đây là sự "khác":

Một hàng núi mà lại hai color mâyNơi nắng nơi mưa, khí trời cũng khácNhư anh với em, như nam giới với Bắc

Sự "khác" ấyđến mức chan chát, với một bên "mưa nhiều" một mặt "nước khecạn", bên "muỗi bay" bên lại "bướm bay" cùng cao nhất thìnhư thể một đôi câu đố:

Anh lên xe, trời đổ cơn mưa...Em xuống núi, nắng về rực rỡ...

Nhưng sự "khác"và "xa" cực đoan như thế lại hàm chứa vào nó một sự"giống" và "gần" còn có sức thuyết phục hơn. Bởi cái"gần" đầu tiên và loại sinh ra mọi chiếc "gần"khác là:

Ðông Trường Sơn, cô gái"ba sẵn sàng" xanh áoTây Trường Sơn, bộ đội áo màu xanh

Ðó là loại gần gũi tốithượng của những chiến sĩ chiến đấu chống một kẻ thù chung. Còn mối quanhệ "anh, em" ở đây đóng phương châm như thế nào? Rõ ràng, bài bác thơ sẽkhác hẳn nếu đây là hai người bạn chiến đấu gồm cùng giới tính cơ mà nhớnhau. Vậy mối quan hệ này còn có thể gọi là tình yêu? Chỉ biết rằng bài bác thơnày thường xuyên xuất hiện cả trong những tuyển tập thơ chiến đấu lẫnnhững tập thơ tình. Thì cũng chẳng gồm cách gọi nào khác hơn lúc ta thấy haingười nam nhi và con gái ở đây quan tiền tâm, lo lắng cho nhau đến "trên mứctình cảm": "Trường Sơn Tây anh đi, thương em...", với em thì"thương anh bên Tây mùa Ðông" và "chắc em lo đường chắn bomTHÙ"... Ở ĐÂY KHÔNG CÓ CUỘC GẶPgỡ nào, không một lời nhắn nhe, với cũng không tồn tại cả đến một bức thư. Cáigạch nối giữa họ thật kỳ lạ và cũng kỳ vĩ, ấy là "những đoàn quântrùng trùng ra trận"! Mối tình riêng tư ở đây trở buộc phải to lớn dịthường, nó vượt lên trên mặt những số phận cá nhân, lên trên mặt cả cánh rừngđại ngàn cùng núi non trùng điệp. Ðó là thư tình cảm đặc biệt chỉ sinh hạmột lần cùng những tình cảm cao cả của lý tưởng và đủ sức hoá thân vàotrong núi rộng sông dài:

Như tình yêu nối lời vô tậnÐông Trường Sơn nối Tây Trường Sơn

Mượn núi sông, trời đấtlàm cái cớ để nói chuyện bé người, lại đem tình riêng biệt hoà vào vào sựnghiệp chung, tạo nên cái nhỏ bé trở đề nghị cao rộng, còn cái cao rộng thì khôngche khuất dòng nhỏ nhỏ xíu - một bài xích thơ ngăn ngắn mà lại chở được bấy nhiêu tìnhý há lại ko phải là đại khéo và đại tài giỏi sao?

(Anh Ngọc - Báo Thế giới Phụ nữ)

Chuyên mục này được cậpnhật vào thứ Tư mặt hàng tuần

*

Thông tin trên mạng NetcodoMọi chi tiết xin vui lòng liên hệ tạiBan Biên Tập Mạng NetcodoÐiện thoại: (54)847247 - email Intranet: quantri